Η σύγχρονη εργασιακή ζωή συχνά παρασύρει τους εργαζομένους σε έναν φαύλο κύκλο ατελείωτων ωρών και υποχρεώσεων χωρίς ξεκάθαρα όρια. Η τεχνολογία μάς κρατά διαρκώς συνδεδεμένους, ενώ το υβριδικό μοντέλο εργασίας θολώνει τη γραμμή μεταξύ γραφείου και σπιτιού. Το αποτέλεσμα; Πολλοί εργαζόμενοι απαντούν σε email μετά το τέλος του ωραρίου τους, δυσκολεύονται να πουν όχι σε νέες αρμοδιότητες και βλέπουν τον προσωπικό τους χρόνο να συρρικνώνεται. Αν αναγνωρίζετε και εσείς αυτά τα σημάδια, ίσως έχει έρθει η στιγμή να θέσετε υγιή όρια στη δουλειά σας.
Τι σημαίνει να βάζουμε υγιή όρια στη δουλειά;
Υγιή όρια στον εργασιακό χώρο σημαίνουν να αναλαμβάνετε την ευθύνη για τη δική σας δουλειά και τα αποτελέσματά της, ενώ επιτρέπετε στους άλλους να αναλάβουν τη δική τους, χωρίς να φορτώνεστε εσείς τα προβλήματά τους. Με απλά λόγια, τα όρια στη δουλειά καθορίζουν τι είναι και τι δεν είναι δική σας ευθύνη. Θέτοντας προσωπικούς στόχους και όρια, διαφυλάσσετε τη σωματική και συναισθηματική σας ενέργεια και διατηρείτε καλές πρακτικές ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια της εργασίας. Τα όρια δημιουργούν επίσης σαφείς επαγγελματικές προσδοκίες και σας επιτρέπουν να ζείτε σύμφωνα με τις αξίες και τις προτεραιότητές σας.
Με άλλα λόγια, τα υγιή όρια στον χώρο εργασίας είναι ένας τρόπος να φροντίζετε τον εαυτό σας, ενώ παράλληλα ενδυναμώνετε τις σχέσεις σας με τους συναδέλφους. Όταν ξέρετε εσείς και οι γύρω σας μέχρι πού εκτείνεται ο ρόλος, το ωράριο και οι υποχρεώσεις σας, αποφεύγονται παρεξηγήσεις και υπερβολικές απαιτήσεις. Χρειάζεται βέβαια αυτογνωσία (να γνωρίζετε τι χρειάζεστε και τι προσδοκίες έχετε από εσάς και τους άλλους) αλλά και επικοινωνιακές δεξιότητες για να εκφράσετε με σαφήνεια και σιγουριά τα όριά σας. Δεν είναι πάντα εύκολο! Η προσπάθεια να επικοινωνηθούν τα όρια στο εργασιακό περιβάλλον είναι πιθανό να φέρει συγκρούσεις. Ωστόσο, αυτές οι συγκρούσεις είναι συχνά αναγκαίες για την εξέλιξη μιας υγιούς επαγγελματικής σχέσης και ενός λειτουργικού χώρου εργασίας.
Γιατί είναι σημαντικό να θέτουμε όρια στον εργασιακό χώρο;
Η έλλειψη υγιών ορίων στη δουλειά έχει σοβαρές συνέπειες, όπως αυξημένο άγχος, αίσθημα εξάντλησης (burnout), τριβές στις σχέσεις και μειωμένη απόδοση. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) αναγνωρίζει πλέον το burnout ως επίσημο επαγγελματικό φαινόμενο που πλήττει εκατομμύρια εργαζομένους παγκοσμίως. Μάλιστα, έρευνα της Gallup έδειξε ότι 77% των επαγγελματιών δηλώνουν πως έχουν βιώσει burnout στη δουλειά τους. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με έρευνα του 2025, πάνω από το 50% των εργαζομένων αισθάνονται ψυχικά και σωματικά εξαντλημένοι λόγω της εργασίας τους. Αυτά τα ποσοστά-ρεκόρ υπογραμμίζουν πόσο διαδεδομένη είναι η εργασιακή εξουθένωση όταν δεν υπάρχουν όρια.
Ένας βασικός παράγοντας είναι ο χρόνος. Οι Έλληνες εργαζόμενοι τείνουν να δουλεύουν, σύμφωνα με έρευνα της Eurostat του 2025, τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη, με μέσο όρο περίπου 39,8 ώρες την εβδομάδα, ενώ σχεδόν 1 στους 5 (20,9%) δουλεύει πάνω από 45 ώρες εβδομαδιαίως (αντί για 1 στους 10 στην ΕΕ). Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται «πρωταθλήτρια» στην υπερεργασία, γεγονός που δείχνει ότι πολλοί δουλεύουν πέρα από το συμβατικό ωράριο εργασίας τους. Βέβαια, δεν εργάζονται όλοι οι μισθωτοί υπερωριακά, καθώς οι περισσότεροι που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια είναι αυτοαπασχολούμενοι ή διευθυντικά στελέχη. Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς χρονικά όρια, ο κίνδυνος να εργάζεστε συνεχώς και να θυσιάζετε τον προσωπικό σας χρόνο είναι μεγάλος.
Πολλές φορές οι εργαζόμενοι διστάζουν να θέσουν όρια επειδή θέλουν να θεωρούνται ικανοί και πρόθυμοι. Ίσως λοιπόν λέτε πάντα ναι σε κάθε αίτημα, παίρνετε δουλειά στο σπίτι και απαντάτε αμέσως σε όλα τα μηνύματα, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ατέλειωτες ώρες δουλειάς, ανούσιες συσκέψεις, ανολοκλήρωτα tasks και πολύ στρες. Είναι όμως αυτό όντως το μυστικό της επιτυχίας; Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο. Όταν αρχίσετε να βάζετε υγιή όρια στη δουλειά και να λέτε «όχι» όταν χρειάζεται, θα διαπιστώσετε ότι οι συνάδελφοί σας σας σέβονται περισσότερο και η ψυχική σας υγεία βελτιώνεται αισθητά. Τα όρια δεν σας κάνουν λιγότερο συνεργάσιμους. Αντίθετα, δείχνουν επαγγελματισμό και αυτοσεβασμό.
Επιπλέον, τα όρια είναι ζωτικά για την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Όταν η εργασία «κλέβει» μόνιμα χρόνο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα και τον εαυτό σας, αργά ή γρήγορα θα νιώσετε ένα ασήκωτο ψυχολογικό και σωματικό βάρος, με κόστος για την υγεία σας. Θέτοντας όρια, προστατεύετε τον προσωπικό σας χρόνο και διατηρείτε χώρο για την οικογένεια, τους φίλους, τα χόμπι και την ξεκούραση. Ένας εργαζόμενος με ζωή εκτός δουλειάς είναι τελικά πιο ευτυχισμένος και πιο παραγωγικός.
Πρακτικές συμβουλές για να θέσετε υγιή όρια στη δουλειά
Αφού κατανοήσαμε τη σημασία των ορίων, ας δούμε πώς μπορούμε στην πράξη να βάζουμε όρια στον εργασιακό χώρο. Ακολουθούν μερικές πρακτικές συμβουλές και τεχνικές που θα σας βοηθήσουν να προστατεύσετε τον χρόνο, την ενέργεια και την ψυχική σας υγεία στη δουλειά σας:
Σεβαστείτε τα χρονικά όρια εργασίας
Καθορίστε ένα συγκεκριμένο ωράριο εργασίας (π.χ. 9:00-17:00) και προσπαθήστε να το τηρείτε όσο το δυνατόν αυστηρότερα. Μετά τη λήξη του ωραρίου, κλείστε τον υπολογιστή και αποφύγετε να απαντάτε σε επαγγελματικά email ή κλήσεις. Θυμηθείτε ότι, σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι τηλεργαζόμενοι έχουν πλέον κατοχυρωμένο δικαίωμα αποσύνδεσης, δηλαδή το δικαίωμα να απέχουν πλήρως από εργασία και να μην επικοινωνούν ψηφιακά εκτός ωραρίου εργασίας χωρίς συνέπειες. Μάλιστα, πρέπει να μεσολαβούν τουλάχιστον 11 συνεχόμενες ώρες ανάπαυσης μετά το ωράριο κάθε ημέρας, αυτό σημαίνει ότι δικαιούστε π.χ. από τις 6μμ μέχρι τις 5πμ χωρίς καμία εργασιακή όχληση. Αν το αφεντικό σας ή οι πελάτες σας στέλνουν αιτήματα αργά το βράδυ, είναι αποδεκτό να τα απαντήσετε το επόμενο πρωί. Εξηγήστε ευγενικά ότι εκτός εργασιακού ωραρίου δίνετε προτεραιότητα στην προσωπική σας ζωή. Οι περισσότεροι επαγγελματίες θα σεβαστούν αυτή την προσέγγιση όταν τη διατυπώνετε ξεκάθαρα και εγκαίρως.
Θέστε όρια στον φόρτο εργασίας
Μην αναλαμβάνετε περισσότερη δουλειά από αυτήν που αντέχετε ή από αυτήν που αντιστοιχεί στον ρόλο σας. Είναι σημαντικό να μην προσπαθεί ένα άτομο να φέρει εις πέρας τη δουλειά δύο ή τριών ανθρώπων. Αργά ή γρήγορα θα εμφανιστούν επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία, όπως έντονο στρες και επαγγελματική εξουθένωση. Κάντε λοιπόν σωστή προτεραιοποίηση των καθηκόντων σας. Δεν είναι όλα επείγοντα ούτε σημαντικά. Ξεχωρίστε τι χρειάζεται άμεση ενέργεια και τι μπορεί να προγραμματιστεί αργότερα, τι μπορείτε να αναθέσετε σε άλλους και τι ενδεχομένως δεν χρειάζεται να γίνει καθόλου. Ένα χρήσιμο εργαλείο είναι το Eisenhower Matrix για τη διάκριση μεταξύ επειγόντων και σημαντικών εργασιών. Θέτοντας όρια στον φόρτο και λέγοντας «όχι» σε υπερβολικές ή περιττές εργασίες, θα διατηρήσετε έναν εύλογο ρυθμό δουλειάς και θα αποφύγετε την εξουθένωση.
Διαφυλάξτε την ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής
Φροντίστε να αφιερώσετε χρόνο στον εαυτό σας κάθε μέρα, ειδικά εκτός ωραρίου. Για παράδειγμα, δοκιμάστε κάθε πρωί πριν τη δουλειά να κάνετε κάτι για εσάς (λίγη άσκηση, διαλογισμό, ένα καλό πρωινό) πριν ανοίξετε το κινητό και τα email. Προγραμματίστε δραστηριότητες μετά τη δουλειά που σας χαλαρώνουν ή σας γεμίζουν χαρά. Έτσι θα έχετε ένα ξεκάθαρο τέλος στην εργάσιμη ημέρα σας. Επίσης, αξιοποιήστε τις άδειές σας. Οι ημέρες ξεκούρασης δεν είναι πολυτέλεια αλλά δικαίωμα και αναγκαίες για ανανέωση. Αν δουλεύετε από το σπίτι ως μέρος ενός υβριδικού μοντέλου, οριοθετήστε φυσικά και χρονικά τον χώρο εργασίας σας (π.χ. ένα γραφείο σε συγκεκριμένο δωμάτιο και σταθερές ώρες) ώστε να μην εισβάλλει η δουλειά στον προσωπικό σας χώρο. Απενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις εργασίας το βράδυ και μην αισθάνεστε ενοχές που έχετε ζωή πέρα από τη δουλειά. Η ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για μία μακροπρόθεσμη επαγγελματική επιτυχία και ευτυχία.
Ξεκαθαρίστε ρόλους και αρμοδιότητες
Ένα συχνό πρόβλημα είναι η ασάφεια ως προς το τι περιλαμβάνει η θέση εργασίας του κάθε εργαζομένου. Αν δεν είναι σαφές τι ακριβώς αναμένεται από εσάς, υπάρχει κίνδυνος να επωμιστείτε ευθύνες που δεν σας αναλογούν ή να δεχτείτε καθήκοντα που δεν ταιριάζουν στις δεξιότητές σας. Για να αποφύγετε αυτή την παγίδα, συζητήστε με τον προϊστάμενό σας και την ομάδα σας για τον καθορισμό σαφών ορίων στον ρόλο σας. Ζητήστε διευκρινίσεις για τις προτεραιότητες και τους στόχους της θέσης σας, ώστε να έχετε ρεαλιστικές και διαχειρίσιμες προθεσμίες. Αν σας αναθέτουν συνεχώς επιπλέον εργασίες πέρα από τα κύρια καθήκοντά σας, θέστε ευγενικά το θέμα. «Ποιες από τις τρέχουσες αρμοδιότητές μου θα θέλατε να αφήσω προσωρινά, ώστε να αναλάβω αυτό το νέο έργο;». Έτσι, υπενθυμίζετε ότι ο χρόνος και η ενέργειά σας είναι πεπερασμένα μεγέθη. Η σαφής επικοινωνία των προσδοκιών και των ορίων σας με σεβασμό θα προλάβει φαινόμενα εκμετάλλευσης ή σύγχυσης στο τι πρέπει να κάνετε.
Μάθετε να λέτε «όχι» με αυτοπεποίθηση
Το όχι είναι μια μικρή λέξη που σώζει ζωές… και καριέρες. Δεν χρειάζεται να απολογείστε εκτενώς ή να νιώθετε ενοχές όταν αρνείστε κάτι που υπερβαίνει τα όριά σας. Εξηγήστε σύντομα και ήρεμα ότι δεν μπορείτε να αναλάβετε επιπλέον έργο αυτή τη στιγμή ή ότι για να γίνει σωστά μια νέα ανάθεση θα χρειαστεί παράταση προθεσμίας ή αναδιανομή εργασιών. Μιλώντας με σταθερότητα και σεβασμό, θα εκπλαγείτε πως οι περισσότεροι θα αποδεχτούν την άρνησή σας. Θυμηθείτε πως κάθε φορά που λέτε «όχι» σε κάτι που ξεπερνά τα όριά σας, ουσιαστικά λέτε «ναι» στον εαυτό σας και στην ευεξία σας. Με τον καιρό, οι γύρω σας θα συνειδητοποιήσουν μέχρι πού μπορούν να σας ζητούν πράγματα και θα σέβονται τα όριά σας.
Αντιμετωπίστε άμεσα την υπέρβαση των ορίων
Παρά τα προληπτικά μέτρα, μπορεί να βρεθείτε σε ένα περιβάλλον όπου τα όρια σας δεν γίνονται σεβαστά. Εάν ο εργοδότης ή οι συνεργάτες σας απαιτούν συστηματικά να εργάζεστε χωρίς όρια είναι κρίσιμο να κάνετε μια ειλικρινή συζήτηση. Τεκμηριώστε ήρεμα τα γεγονότα και εκφράστε πώς αυτό επηρεάζει την απόδοσή σας και την προσωπική σας ζωή. Υπενθυμίστε το συμφωνημένο συμβατικό ωράριο εργασίας σας (συνήθως 40 ώρες εβδομαδιαίως βάσει συλλογικής σύμβασης) και συζητήστε τρόπους καλύτερης διαχείρισης του φόρτου. Η συστηματική πραγματοποίηση υπερεργασίας και υπερωριακής απασχόλησης πέρα από τα νόμιμα όρια δεν είναι λύση. Αντίθετα, μακροπρόθεσμα βλάπτει τόσο εσάς (με εξουθένωση) όσο και την εταιρεία (με χαμηλότερη παραγωγικότητα). Να θυμάστε πως κάθε ώρα εργασίας πέρα από τα θεσμοθετημένα όρια πρέπει να είναι εξαίρεση και να αποζημιώνεται νόμιμα, αλλιώς θεωρείται παράνομη υπερωρία. Εάν παρά τις προσπάθειές σας το περιβάλλον εργασίας παραμένει τοξικό και δεν σέβεται τα όρια, ίσως χρειαστεί να αξιολογήσετε άλλες επιλογές.
Εάν χρειάζεστε περισσότερες συμβουλές για τη διαχείριση της επαγγελματικής σας ζωής ή αναζητάτε νέες εργασιακές ευκαιρίες, η ομάδα του Jobfind είναι δίπλα σας. Επισκεφθείτε τον ιστότοπό μας για περισσότερα νέα και καθοδήγηση σχετικά με την καριέρα σας!